چرا گوجه کیلویی 2500 تومان است؟
آدرس میوه فروش محل شما کجاست؟
چرا ساعت نباید تغییر کند؟
چرا برخی اشتباهات خودشان را مونتاژ می‌دانند؟
چرا نام مفسدان اقتصادی اعلام نمی‌شود؟
چرا بنزین باید گران شود؟
چرا سد سیوند آبگیری شد؟
ما به مثنوی جلا دادیم! طعم خوبی به سفره‌ها دادیم!
چرا برای سال مولانا هیچ کاری نمی‌کنیم که هیچ، تازه خط قرمز هم می‌دانیم؟!
چرا؟
چرا؟
چرا؟
آیا ما شنیده می شویم؟
آیا ما ضبط می شویم؟
سلام علیکم، حال شما خوبه، اوضاع بر وفق مراد است؟
آیا ما به 100 می رسیم؟

به گزارش خبرنگار «بازتاب»، اینها اسناد جنایت رادیویی به نام «جوان» است که در عمر 10 ساله خود، توانسته با تأثیرگذاری بسیار مناسب، مخاطبان میلیونی در سراسر ایران و جهان بيابد و هر روز با تولید برنامه‌های جذاب، به رسالت و وظیفه رسانه‌ای خودش عمل کند.

این رادیو توانست در دوره‌ای که کاهش محبوبیت رادیو پیام و حضور دو رادیو خارجی موج کوتاه، نگراني از دست رفتن مخاطبان جوان را از محصولات رادیویی ملی به وجود آورده بود، با پشتوانه نیروهای جوان، مؤثر، مبتکر و خوش‌ذوق و نيز با حمایت و هدایت معاون باتجربه و نوگرای صدای رسانه ملی، راه بيفتد.

اما گروه پرتوان و خستگی‌ناپذیر جوانان این شبکه رادیویی، ضمن ورود به میدان و عرصه رسانه‌های شنیداری، توانسته‌اند در مدت بسیار کوتاه از عمر ده ساله خود، نسبت به سابقه فراتر از شصت سال رادیو در ایران، مخاطبان بسياری را ـ از شهرهای بزرگ گرفته تا روستاهای دوردست مرزی و کوهستانی ـ همراه خود کنند و حتی شهرت و آوازه‌شان در ایران، سبب شده است که هم‌وطنان ایرانی خارج از کشور و حتی برخی کشورهای فارسی زبان مجاور نیز به واسطه پخش موج کوتاه، ماهواره‌ای و سرویس پخش اینترنتی مناسب، شنونده‌های ثابت این شبکه باشند.

درخشش رادیو در بعد کلان و طلوع دوباره این وسیله مؤثر رسانه‌ای در مردم ایران به سال‌های دهه 60 و تولد برنامه‌های جالبی مانند «سلام صبح به خیر»، «عصرانه»، «برنامه خانواده»، «صبح جمعه با شما»، «راه شب»، «قصه شب»، «قصه ظهر جمعه»، «بچه‌های انقلاب» و . . . برمی‌گردد که مردم سال‌ها با این برنامه‌ها زندگی می‌کردند.

خلاصه اين كه با پیدايش شبکه‌های تلویزیونی آنالوگ و به تدریج دیجیتال ماهواره‌ای و نيز افزایش شبکه‌های تلویزیونی داخلی، رادیو يا همان سنگ صبور دوست داشتنی به فراموشی رفت، اما تلویزیون و ماهواره اندك اندك به خاطر نداشتن جذابیت‌های هميشگي و ذاتی رادیو و همچنین امکان همراهی بی‌قید و شرط رسانه با شنونده، كمرنگ و باز هم رادیو، طلایه‌دار جذب مخاطبان در دو سال اخیر شد.

رادیو جوان كه تولد آن در قطار موفق راه‌اندازی شبکه‌های مختلف رادیویی و از دیدگاه درست تخصصی‌سازی فعالیت‌ها در این حوزه نشأت گرفته بود، امروز به یکی از قوی‌ترین پایگاه‌های جذب مخاطبان داخلی و کانون‌های ارایه اطلاعات و داده‌های خبری و فرهنگی تبدیل شده است.

رادیو با دیدگاه درست و منطقی در حوزه تخصصی‌سازی فعالیت‌های خود، به خلاف خسّتی که تلویزیون در انجام این راهکار در برابر خودش گرفت، توانست در مدت یک دهه، اکثر عناصر و ناکارآمدی‌های فرهنگی را در این كار جبران کند.

امروز راه‌اندازی رادیو «معارف»، «ورزش»، «گفت‌وگو»، «سلامت» و «صدای آشنا»، مرهون تلاش‌هایی است که سال‌های گذشته در رادیو ایران، فرهنگ، پیام، قرآن و جوان انجام شده و ساقه‌هاي این نهال علمی و تئوری درست رسانه‌ای را آبیاری کرده است.

شاید برای برخی، شنیدن برنامه‌هایی که با استقبال بی‌مانند مردم روبه‌‌رو می‌شود، به مانند شهرت ورزشکاران در دهه 60، یا شهرت دانشمندان در دهه 70، ترسناك باشد، اما نسل سوم ایران‌زمین و کسانی که با عقیده «ما می‌توانیم»، وارد دنیای هزاره سوم شده‌اند، آدم‌هایی نیستند که بتوان گولشان زد یا خودشان خودشان را گول بزنند.

از نکات جالب در برنامه‌های رادیو جوان، راه‌اندازی بخشی فراگیر برای پیگیری وعده‌ها و قول‌هایی است که بر پايه شریعت و وظایف دینی، موظف به انجام و اجرای آن هستیم. از این رو، بیشتر برنامه‌هايی که حرف دل مردم، بیان‌کننده مشکلات و دردسرهای زندگی امروزی در شهرهای بزرگ و روستاهای محروم هستند، با استقبال بی‌اندازه مخاطبان روبه‌رو می‌شود.

متکی به فرد نبودن و حضور چهره‌های گوناگون برنامه‌سازی و اجرای رادیویی، یکی از شاخصه‌های فنی ارزشمند در این شبکه است. اگر ده سال پیش، مهران دوستی، گوینده قابل و توانای رادیو ایران در برنامه «مجله صبحگاهی» به اجرای انرژیک و جذاب و جوان‌پسندی می‌پرداخت که جوانان بسیاری از جمله جوانان ترکمن بندر گمیشان، در شمالی‌ترین کرانه شرقی دریاچه خزر را به خود وابسته کرده بود، حال نيز در ساختاری وزین و شکل‌گرفته‌تر، زیر چتر ابتکار یک تهیه‌کننده موفق، برنامه‌ای به نام «نشانی» اجرا می‌کند که ایران‌زمين را با ذره‌بینی واقعی و بدون اغراق و دروغ به مخاطبان معرفی و از داشته‌های ملی با خبر می‌کند.

در کنار قدیمی‌ها، گویندگان جوان و با انگیزه‌ای مانند «فرشید منافی» هستند که سال‌ها شاگردی کرده و دوره گذرانده و در پس عمر ده ساله این شبکه، سابقه درخشانی نیز دارند. زمانی که وی به کمک گروهی مبتکر و توانا در نیمه شب‌ها، برنامه بسیار جالبی با نام «خیابان نقره ای شب» را اجرا می‌‌نمود، برخی گمان می‌کردند، این برنامه جز رانندگان کامیون و رستوران‌های بین‌راهی، شنونده دیگری ندارد، غافل از آن كه زمانی که برنامه «روی خط جوانی» وارد معرکه رادیو جوان شد، موج توجه و علاقه جوانان به این برنامه را تازه آشکار کرد؛ حال شما بگوييد مخاطبان ثابت آن برنامه‌های نیمه‌شب چه کسانی بودند؟

این برنامه با توجه به توان بسیار بالای علمی و فکری که برای آن خرج می‌شد، لازم بود تا مدتی تولید نشود، براي همين، جایگزینی برنامه دیگر با نام «جوانی به وقت فردا»، نه تنها مخاطبان را از این شبکه دور نکرد، بلکه به خاطر مردمی‌تر بودن آن و البته اصلاح ضعف‌های برنامه پیشين در نحوه اجرا و پیگیری بهتر و دقیق‌تر موضوع‌های اجتماعی و فرهنگی، کار به جایی رسید که مخاطبان امروز ساعت 17 تا 19 شبکه جوان را دامنه‌ای گسترده، از نوجوانان دانش‌آموز گرفته تا افراد مسن روشنفکر و تحصیل کرده و عالم در بر می‌گیرد.

رادیو جوان، نخستین شبکه‌ای است که به صورت علمی و تخصصی، بحث‌های روز دانشمندان و مخترعان ایرانی را در برنامه‌ای به نام «کوانتوم» بررسی می‌کند و در مبانی تخصصی، چنان وارد می‌شود که مخاطب را مجبور به افزایش سطح دانسته‌ها و رشد فکری خود کند. هرچند سطح اطلاعات عمومی ارایه شده از این شبکه آنقدر بسيار است که مسئولان آن مجبور شده‌اند با حذف منابع اطلاعات عمومی مکتوب، یک صفحه مانیتور در استودیوی این شبکه راه‌اندازی کنند، تا به واسطه جستجوی هم‌زمان یا تعریف شده قبلی از منابع جهانی و داخلی اخبار و اطلاعات در اختیار مخاطبان داخلی و خارجی بهره ببرند، اما اگر امکان مکتوب کردن خروجی خبرها و اطلاع‌رسانی از این شبکه وجود داشت، شاید به روزی چندین تن کاغذ می‌رسید!

گسترش و تولید علم در کشورمان، مرهون تلاش‌های دانشمندان جواني است که بی‌ادعا در گوشه و کنار کشور و در مراکز علمی و تحقیقاتی مشغول به فعالیت هستند و رادیو جوان نگاه عمیق و دقیقی به این حوزه بسیار مهم داشته و بر همین پايه در برنامه‌ای ثابت، هر روز صبح به معرفی تلاش‌های دانشمندان جوان ایرانی می‌پردازد و با تقدیر رسانه‌ای از آنان، مردم را از این سطح پیشرفت علمی کشور آگاه کرده و جوانان را به آینده زندگی در ایران امیدوار می‌کند.

این شبکه همچنین، بیان مطالب اجتماعی غیرمستقیم را رها نکرده و با مدیریت جالبی، فراغت و تفریح را نیز در ساختار توجه خود دارد.
برنامه جذاب و روزانه «پارازیت» اگر اندکی تکراری شده یا موضوعات فرمایشی در آن مطرح شود، هیچ مخاطبی آن را دنبال نمی‌کند، اما وقتی به راحتی می‌توان دید که حتی رانندگان مسن تاکسی در شهرهای مختلف، هم پای جوانان، بحث‌های اجتماعی و فرهنگی این برنامه را در قالبی نوین گوش کرده و جذب آن می شوند، می‌توان به نقش تأثیرگذار رادیو در رسانه ملی دست یافت.

گروه ورزش این شبکه نیز توانسته است مخاطبان بسياری را به خود جلب و جذب کند و در این میدان سخت، سعی و انگیزه زیادی برای رشد دارد. هرچند نیروهای جوان ورزشی این شبکه، موافقان سیستمی خوبی در ساختار ورزش رسانه ملی ندارند و بارها شنیده‌اند به آنها متلک مجموعه «زرد ورزشی» می‌گویند، از خود جرأت و توان جالبی از نقد واقعیت‌های ورزش نشان داده‌اند که به واسطه این اندیشه ارزشمند، می‌توان چشم بر ضعف‌های موجود برآمده از کم تجربگی و جوانی آنها بست.

با همه این تعریف‌ها، می‌توان به نقاط ضعف در این شبکه هم اشاره کرد. در کنار برنامه‌های مؤثری که از این شبکه پخش می‌شود، برخی برنامه‌ها و اجراهای دکوری نیز در آن به چشم می‌خورد که نه تنها توان تولید جاذبه‌های رادیویی مناسب را ندارند، که دست به دامن کلیشه‌های ثابتی می‌شوند که نمی‌توان به راحتی از آن گذشت.

نگاهی به برنامه‌های جذاب در شبکه جوان، نکته‌اي را مشخص می‌کند که سطح توجه مخاطبان با مطالب و اطلاعات بیان شده در آن ارتباط مستقیم دارد. «جوانی به وقت فردا» به نسبت «روی خط جوانی» از عناصر خبری و اطلاع‌رسانی حرفه‌ای‌تری استفاده می‌کند و با کنده شدن از چند روزنامه کلیشه‌ای و کارشناسان کم عمق، سطح بیشتری از مخاطبان جوان را به خود جذب کرده است.

بی‌شک، برنامه ورزشی 2ـ4ـ4 که در ساعتی خاص اجرا می‌شود، به راحتی نشان‌دهنده میزان مخاطبی است که برنامه‌ای دیگر در همان زمان و با همان امکانات از سطح توجه مخاطبان برخوردار نیست و حتی این کم‌توجهی مخاطب، موجب نشده تا در سیر اندیشه‌ها و فضای فکری مخاطبان خود، دست از خواندن مقالات مستمر ستون اندیشه روزنامه کیهان یا مصاحبه با افراد عادی به جای اندیشمندان برداشته و همواره دوست دارند در بن‌بستی ساکت، تنها گذر زمان را به تماشا بنشینند.

البته شاخص بسیار مناسب مدیریتی در این شبکه، موجب شده است تا برنامه‌ای به نام «ساعت 25»، میزان موفقیت و انتقادپذیری مجموعه رادیو جوان و برنامه‌های آن را در میان رسانه‌ها و کارشناسان بررسی کند.
در کنار فعالیت چنین برنامه‌ای، می توان متوجه میزان مخاطبان تخصصی «کوانتوم»، مخاطبان عمومی «پارازیت»، مخاطبان گسترده «نشانی» با مخاطبان سطحی «قرار شبانه» و «هفت شنبه» شد.

از سوی دیگر هرچند قابل توجیه است که یک شبکه رادیویی با مخاطب جوان، موسیقی ها و ترانه های شاد و جذابی برای خوانندگان خود پخش کند، اما گاه شنیدن برخی موسیقی های تند و خلاف شان جوانان از این رادیو، باعث تردید و انتقاد می شود.
این مقیاس مناسب مدیریتی می‌تواند به راحتی نقاط ضعف و قوت، تأثیر مخاطب و عملکرد فنی و تخصصی گروه‌ها و برنامه‌های گوناگون را ارزیابی دقیق كند.

اما گويا، چندی است حرف‌های دلسوزانه و گاه شجاعانه جوانان داخلی، برای برخی سخت و سنگین آمده، تا جايي که نخست در سایت‌های اینترنتی علاقه‌مند به انحصار رسانه‌ای، به این شبکه و مخاطبان میلیونی آن توهین کرده و ضمن زیر سئوال بردن روحیه نقد رسانه‌ای، به دنبال مظلوم‌نمایی برای کسانی هستند که وظیفه دارند در ازاي عملکرد خود پاسخگو باشند.

در سه سال اخیر، رادیو جوان به دلیل رویکرد انتقادی و تعادل در رفتار سیاسی که منجر به حضور بخش‌های مختلف مجلس، دولت و جامعه در بحث‌های خود شده، توانسته است نقاط تاریک و ضعف در بخش‌های اجرایی کشور را در قالب‌های گوناگون بیان کند و ضمن پیگیری حرف‌ها، وعده‌ها و مطابقت با عملکردهای مدیران، تأثیر حرفه‌ای و رسانه‌ای خودش را داشته باشد.

اما اینکه با توهین به اصحاب رسانه در قالبی کلی و تخریب شعور مخاطبان آن، می‌توان چشم بر مطالبات قانونی مردم بست و این حق طبیعی را در ردیف مطالبات فراقانونی رسانه‌های بیگانه و غیر همراه با نظام تلقی کرد، پرسشی است حیاتی و ویژه که باید وزارت ارشاد به آن پاسخ بدهد.

اگر امروز طاقت شنیدن صدای نقد و مخالفت‌های منطقی نمایندگان مجلس، کارشناسان و مردم را از یک رسانه داخلی و معتقد به دین و نظام را نداریم، پس باید منتظر توفانی باشیم که معاندان و مخالفان با دین و نظام در سر پرورانده و به لطف سرویس‌های فارسی زبانی که با رأفت جالب‌توجه وزارت ارشاد در کشور مشغول به کار هستند، اذهان عمومی و تفکر جامعه را نسبت به ارزش‌ها و اصول بدبین و کمرنگ کنند!