دبير شوراي عالي انفورماتيک کشور در استفتائي از آيت‌الله فاضل لنکراني از مراجع تقليد، نظر ايشان را در خصوص کپي از نرم‌افزارهاي قفل‌دار جويا شده است.

به گزارش «شريف نيوز»، متن كامل سؤال و پاسخ آيت‌الله فاضل در ادامه مي‌آيد:
حضرت آيت‌اللّه العظمى فاضل لنكرانى‏
با سلام، حضرتعالى در پاسخ سؤال:
در مورد رايت سى‌دى (چه سى‌دى‏هاى خارجى و يا داخلى) چه حكمى مى‏دهيد؟ آيا رايت كردن سى‌دى‏هاى قفل دار البته به تعداد كم مثلا يكى يا دو تا اشكالى دارد؟ اخيرا سى‌دى‏هايى در بازار موجود مى‏باشد كه قفل آن شكسته شده و بصورت رايت در دسترس مردم قرار گرفته است. مى‏خواستم حكم استفاده از اين سى‌دى‏ها را با توجه به قيمت بالاى سى‌دى اصلى (و شايد غير عادلانه آنها) بدانم. بيان داشتيد:

«شكستن قفل سى‌دى و يا رايت سى‌دى (نسخه‏هاى اصلى) در صورتى كه توليدكننده آن راضى نباشد جايز نيست. حتى رايت كردن از روى سى‏دى‏هاى قفل شكسته يا رايت شده باز هم جايز نيست. اما استفاده از سى‏دى‏هاى قفل شكسته يا رايت شده كه ديگران قفل آن را شكسته‏اند يا رايت كرده‏اند و يا در بازار فروخته مى‏شود اشكالى ندارد و فرقى بين سى‏دى‏هاى خارجى و داخلى وجود ندارد».

به استحضار حضرتعالى مى‏رساند كه توليد نرم‏افزار بسيار هزينه‌بر است و صاحب آن براى جبران هزينه‏هاى خود بايد بتواند تعدادى از نسخه‏هاى آن را به قيمت معقول بفروشد. فرض بفرماييد توليد يك نرم‏افزار 50 ميليون تومان هزينه برده باشد و بتوان هر نسخه آن را 5 هزار تومان قيمت گذارد. بنابراين توليدكننده نرم‏افزار بايد حداقل ده هزار نسخه از آن را بفروشد. اما چون يكى از خريداران مى‏تواند از نسخه خود به راحتى و با هزينه حدود 150 تومان هزاران نسخه تهيه كند و حتى اگر به قيمت 500 تومان هم بفروشد، سود زيادى برده است. در اين صورت صاحب نرم‏افزار نمى‏تواند نسخه‏هاى خود را كه گران‏تر است بفروشد. معمولا توليدكننده نرم‏افزار براى جلوگيرى از اين كار روى نسخه‏هاى خود قفل مى‏گذارد كه توسط افراد عادى نتوان از آن كپى تهيه كرد. ولى عده‏اى كه تبحر بيشترى دارند قفل آن را مى‏شكنند و پس از آن از روى نسخه قفل شكسته به تعداد زياد تكثير مى‏كنند و به بازار مى‏دهند. نتيجه اين كار آن است كه كسى كه براى توليد نرم‏افزار سرمايه‌گذارى كرده است، قادر به فروش محصول خود نيست و در عوض كسى كه براى توليد آن زحمتى نكشيده است، سود مى‏برد.

چنانچه بنابر فتواى حضرتعالى تنها شكستن قفل CD جايز نباشد، اما فروش CDهاى قفل شكسته موجود در بازار بلااشكال باشد، نتيجه آن خواهد شد كه صاحب اصلى نرم‏افزار سرمايه خود را از دست مى‏دهد و كسان ديگرى بدون آن كه حق داشته باشند درآمد كسب مى‏كنند. اينجانب به عنوان كارشناس و از باب تعيين مصداق عرض مى‏كند كه CDهاى قفل شكسته موجود در بازار مانند مال دزدى است، زيرا مى‏توان فرض كرد كه صاحب اصلى نرم‏افزار پس از توليد آن، تعدادى نسخه براى فروش تكثير كرده است، اما كسى ديگرى اين نسخه‏ها را از وى دزديه و در بازار به فروش مى‏رساند. به عبارت ديگر، نسخه‏هاى قفل شكسته در بازار مانند نسخه‏هاى دزديده شده از صاحب نرم‏افزار است. استدعا دارد با اين توضيحات در اين موضوع تجديدنظر فرمائيد.
محمد سپهري راد
دبير شوراي عالي انفورماتيك كشور

پاسخ‏ آيت‌الله فاضل لنکراني:
«به طور كلى نسبت به مورد سؤال هر آنچه كه از نظر عرف و عقلا، به عنوان حق توليدكنده نرم‏افزار است بايد مراعات شود، بنابراين آنچه را كه قبلا پاسخ داده شده است مبتنى است بر اينكه بعد از شكسته شدن قفل و بعد از رايت شدن، ديگر عرفا نسبت به آن برنامه ريزى اولى حقى باقى نمانده است والا لازم الرعاية است. البته توجه داشته باشيد كه برنامه نرم‏افزار چنانچه قفل آن شكسته شود در حكم تلف است و ضمان محقق است و بايد تمام خسارات پرداخته شود به نحوي كه برنامه نويس قصد فروش آنرا داشت؛ و اما بعد از آن ديگر سببى براى ضمان وجود ندارد. و عرفا بين كسى كه قفل را مى‏شكند و كسى كه بعد از شكسته شدن از آن استفاده مى‏كند فرق وجود دارد.
والله العالم»